ál fannst í 6 gagnasöfnum

ál Hvorugkynsnafnorð

Áll Karlkynsnafnorð, örnefni

áll Karlkynsnafnorð

ál -ið áls ál|bræðsla

áll -inn áls; álar það syrtir í álinn; brauð með ál; ála|veiði

ál nafnorð hvorugkyn

frumefnið Al, ljósgrár málmur


Fara í orðabók

áll nafnorð karlkyn

djúp renna á vatns- eða sjávarbotni

það syrtir í álinn

horfurnar versna


Fara í orðabók

áll nafnorð karlkyn

langur og mjór fiskur af breytilegum tegundum


Fara í orðabók

ál no hvk
úrvinnsla á áli

áll no kk (fiskur)
áll no kk (skora í vatnsbotni)

ál
[Eðlisfræði]
[enska] aluminium

ál hk
[Efnafræði]
samheiti alúminíum
[skilgreining] frumefni, sætistala 13, atómmassi 26,982, efnatákn Al, eðlismassi 2,70 g/ml, bræðslumark 660,4°C;
[skýring] tilheyrir hópi mjúkra málma, silfurhvítt, létt og sterkt, þrígilt í efnasamböndum.
[danska] aluminium,
[enska] aluminium ,
[franska] aluminium

ál
[Læknisfræði]
[skýring] Eitt frumefnanna.
[enska] aluminum

ál
[Landafræði] (1.2.a)
[skilgreining] ljósgrár málmur, léttur og harður og ryðgar ekki, algengasti málmur í jarðskorpunni; finnst aðeins í sambandi við önnur frumefni; fyrst einangrað 1827
[enska] aluminum

áll
[Sjávarútvegsmál (pisces)] (fiskar¦v)
samheiti bjartáll, gleráll, guláll
[enska] eel,
[danska] ål,
[þýska] Aal,
[franska] anguille,
[latína] Anguilla anguilla

áll
[Sjávardýr]
samheiti bjartáll, gleráll, guláll
[norskt bókmál] ål,
[enska] European eel,
[danska] ål,
[franska] anguille,
[latína] Anguilla anguilla,
[þýska] Aal,
[spænska] anguila,
[færeyska] állur,
[portúgalska] enguia

áll
[Sjómennsku- og vélfræðiorð] (dýr)
[enska] eel

áll
[Lögfræðiorðasafnið]
[skilgreining] Sá staður langs eftir vatni, stöðuvatni eða straumvatni þar sem dýpi er mest milli grynninga eða sandeyra sem eigi teljast bakkar.
[skýring] Nú eru álar fleiri en einn og heitir sá höfuðáll sem vatnsmestur er.

1 ál kv. † ‘leðurreim, (skinn)taug’; s.o. og ól kv. (s.þ.).


2 ál h. (nísl.) ‘sérstakur málmur’; ísl. ummyndun eða nýgervingur úr erl. orðinu aluminium. Sjá álm (1), alúmín og álún; aluminium er myndað af lat. alūmen ‘beiskt jarðsalt’, e.t.v. rótskylt öl h.


1 áll k. ‘fiskur af álaætt’; sbr. fær. álur, állur, sæ. og nno. ål, d. ål, fe. ǣl, fhþ. āl. Samgerm. orð, en frekari ættartengsl óljós. E.t.v. af sama toga og áll (2) ‘mön, rák’ (s.þ.), og lyti heitið þá að lögun fisksins. Aðrir giska á skyldleika við alur (s.þ.), og enn aðrir telja orðið í ætt við nno. ulka ‘slím, mygla’, fi. āla- ‘eiturvökvi’, á̄lākta- ‘smurður eitri’, lith. el̃mės ‘líkvilsa’, og ætti þá nafngiftin við húðslímið. Allt óvíst. Ath. ölunn.


2 áll k. ‘aflöng lægð eða skora á sjávar-, vatns- eða árbotni; árkvísl; hryggmön á dýri (t.d. hesti); mænir á heylön’; sbr. fær. álur ‘lítið eða mjótt vatnsfall’, nno. og sæ. máll. ål ‘bakrák á dýri’. Uppruni óljós, e.t.v. sk. fi. āli- ‘rák’, gr. ōlíngos ‘hrukkur undir augum’. Aðrir telja orðið sömu ættar og áll (3); ólíklegt. Ath. áll (1).


3 áll, †óll k. ‘spíra, frjóangi’; sbr. nno., sæ. máll. ål, fgotl. āla; < *anhla-, sk. angi, öngull. Sjá ál (1) og ól (1). Af áll er leidd so. ála ‘spíra’ (s.þ.).


1 ól, †ál kv. ‘leðurreim,…’; sbr. fær. ál, nno. ôl, ôla, sæ. máll. ôl-reip, rump-ôl; < germ. *anhlō sk. öngull og angi, sbr. ál kv. og ála s. ‘spíra’ og áll, óll k. ‘gróðurangi, spíra’.