áss fannst í 6 gagnasöfnum

Ás Karlkynsnafnorð, örnefni

Ás Karlmannsnafn

ás Karlkynsnafnorð

ás Karlkynsnafnorð

Áss Karlmannsnafn

ás 1 -inn áss; ásar bærinn stendur á ás(i); ása|dans; ása|drög; ása|hús

ás 2 -inn áss; æsir ása|reið; ás|kynjaður

Ás -inn Áss Ás|hreppur

ás nafnorð karlkyn

aflöng, ávöl hæð í landslagi


Fara í orðabók

ás nafnorð karlkyn goðafræði

goð í heiðinni trú norrænna manna

æsir sátu í Valhöll


Fara í orðabók

ás nafnorð karlkyn

langur bjálki, t.d. í burðarvirki byggingar


Sjá 3 merkingar í orðabók

ás nafnorð karlkyn

spil númer eitt, með hæsta eða lægsta gildi


Sjá 2 merkingar í orðabók

ás no kk (öxull)
ás no kk (hæð)
ás no kk (í spilum)

aðalás
[Eðlisfræði]
samheiti ás
[enska] principal axis

ás
[Eðlisfræði]
[enska] optical axis

ás
[Eðlisfræði]
samheiti möndull
[enska] axis

ás
[Hugbúnaðarþýðingar]
[enska] axis

kambur
[Landafræði] (1.2.d)
samheiti ás, fjallshryggur, hryggur
[skilgreining] tiltölulega löng og mjó spilda sem rís yfir umhverfi sitt
[enska] ridge

möndull
[Landafræði] (4.0)
samheiti ás, snúningsás, öxull
[enska] axis

ás
[Málmiðnaður]
samheiti skaft
[sænska] skaft,
[enska] shaft,
[þýska] Schaft

skaft
[Málmiðnaður]
samheiti ás
[enska] shaft,
[sænska] fäste,
[þýska] Schaft

öxull
[Málmiðnaður]
samheiti ás
[enska] axle,
[sænska] axel,
[þýska] Achse

ás
[Málmiðnaður]
samheiti möndull
[enska] arbor,
[sænska] påstickningsdorn,
[þýska] Aufsteckdorn

ás
[Sjómennsku- og vélfræðiorð]
[enska] axis

möndull
[Stjörnufræði]
samheiti ás
[enska] axis

ás kk
[Læknisfræði]
samheiti miðás
[skilgreining] Ímynduð, nánar skilgreind lína sem liggur gegnum miðlínu líkama, líkamshluta eða líffæris.
[enska] axis,
[latína] axis

ás
[Raftækniorðasafn]
[sænska] axel,
[þýska] Strahl,
[enska] axis

1 ás, †áss, †ó̢ss k. ‘guð úr goðahópi norrænna manna (að fornu)’; sbr. fær. ásur, (fd. rúnarista (400 e.Kr.) asu-(gisalas) pn.), fe. ōs ‘guð’, fhþ. ans-, ansi- í mannanöfnum, gotn. (lat.) anses ‘hálfguðir’. Uppruni umdeildur. Líkl. sk. fi. ásu- ‘lífsandi, veröld’, fpers. (avest.) ahura (< *n̥sura-) ‘(sérstakur) guð, goðvera’, e.t.v. sk. andi (1) og anda s. Aðrir telja orðið í ætt við ást (1) og unna (1) og loks hefur það verið tengt við hett. hassus ‘konungur’, gr. (h)ēnía ‘taumur’, lat. ānsa og ísl. æs, og væri þá átt við bindandi og stjórnandi goðmögn. Sjá Ás- (5) og Æsa (4).


2 ás, †áss k. ‘bjálki, staur; möndull, sylgjuþorn,…’; sbr. fær. ásur, nno., sæ. og d. ås, (to. í finn. ansas), gotn. ans, mhþ. ansboum ‘brúarbjálki’. Uppruni óljós; e.t.v. sk. lat. onus ‘byrði’, fi. ánas- ‘flutningavagn’. Ef þessi ættfærsla er rétt, hefði ás upphaflega merkt ‘burðartré’ e.þ.h. Aðrir tengja orðið við lat. asser ‘bjálki’ (*aser, ef. *ansnes, n-ið komið inn í orðið úr heteróklítískri (annarlegri) beygingu (H. Petersson 1921:19--20)). Af ás er leidd so. ása (út) ‘þenja út segl’ og æsa (3) (s.þ.).


3 ás, †áss k. ‘fjallsöxl, löng og ávöl hæð’; sbr. fær. ásur, nno., sæ. og d. ås. Líkl. sk. gotn. ams ‘öxl’, lat. umerus, gr. ō̃mos, fi. áṁsa- (s.m.) og e.t.v. af sömu ie. rót *om(ǝ)- ‘knýja, hreyfa’ og so. ama, sbr. öxl og aka. Aðrir telja að ás ‘fjallsöxl’ sé s.o. og ás ‘bjálki’, en eigi ekki skylt við gotn. ams, lat. umerus o.s.frv., og vel má það vera merkingarinnar vegna.


4 ás k. (18. öld) ‘†depill eða auga á teningi, eindepluð hlið á teningi; eindeplað spil’; sbr. nno. ess, d. es. To. ættað úr lat. ās (ef. assis) ‘eind, mælieining’, er e.t.v. komið inn í ísl. úr mlþ. ās og haft síðar miklu fremur um spil en teninga. Sjá einnig daus (1). Af ás er leidd so. ása út ‘láta út ásana’.


5 Ás- forliður mannanafna eins og Ásbjörn, Ásgeir, Áskell, Áslákur, Ásmundur, Ásólfur, Ásþór, Ásdís, Ásgerður, Áshildur o.fl., af ás (1). Sbr. og Ása kv. konunafn og Ási k. karlmannsnafn; ýmist af ás (1) eða stuttnefni af nöfnum á Ás-.