þá fannst í 7 gagnasöfnum

Ábendingarfornafn

þá Kvenkynsnafnorð

hann Persónufornafn

hann hann, honum, hans hann hlakkar til; hann langar heim; honum finnst gaman; hans er saknað

1 sáði, sáð

2 sú; það

þá þá og þegar

þá (sjá , þeir)

hann fornafn

(3. persóna eintala) karl (eða karlkyns vera, t.d. álfur eða fressköttur) sem rætt er um eða vísað til

Siggi er að vaska upp, viltu hjálpa honum?

heyrirðu í Snata - af hverju er hann að gelta?

Jói hringdi, okkur er boðið í mat til hans


Sjá 6 merkingar í orðabók

sagnorð

fallstjórn: þágufall

dreifa fræi, sáðkorni, í jörð

hún sáði gulrótafræjum í beðið

korni var sáð í tilraunaskyni

illgresið sáir sér út um allt


Fara í orðabók

þá atviksorð/atviksliður

á ákveðnum tímapunkti í fortíðinni

þá kynntumst við og höfum verið vinir síðan


Sjá 2 merkingar í orðabók

þá samtenging
gamalt

samtenging, tíðartenging: þegar

þá þeir komu heim að húsinu voru ljós kveikt


Fara í orðabók

þá fornafn
Sjá 2 merkingar í orðabók

Almenna reglan er að nota sig þegar gerandi og þolandi er sami maður: Sigga meiddi sig. Þegar vísað er á milli aðalsetninga og aukasetninga er hins vegar oftast notað persónufornafn (hann, hún, það) en ekki sig, t.d.: Gunna sagði að þetta væri betra en hana minnti. Það er helst í að-setningum og spurnarsetningum þar sem fylgir viðtengingaháttur að notað er sig/sér/sín. Hún velti því fyrir sér hvort eitthvað væri líkt með sér og föður hennar.

Lesa grein í málfarsbanka


[Læknisfræði]
[enska] inoculate

hann fn. (3.p.et.kk.); sbr. fær. hann, nno., sæ. og d. han; < frnorr. *hānaʀ, sbr. hún (fn. 3.p.et.kv.) < hón < frnorr. *hānu. Uppruni umdeildur. Sumir ætla að þetta fn. hafi fyrst komið upp í frnorr. og orðið til úr *he- (sbr. ne. he) og *āna-ʀ < *jaina-z (sbr. gotn. jains ‘þessi þarna’) eða fengið h frá ábfn. hinn. Aðrir telja að fn. hann sé forn arfleifð og svari til gr. keĩnos ‘þessi þarna’ < kēnos < *ḱe-enos, af ie. *ḱe-, *ḱo-, sbr. hana uh. og ne. he ‘hann’, og lith. añs, anàs ‘hinn’, rússn. on ‘hann’. Sjá hinn (1) og hún (1).


1 sá (v.s. þt. sáði; tvf.s. þt. †sera, †søra) ‘dreifa sáðkorni eða fræi; sáldra eða dreifa e-u, t.d. áburði, salti, peningum,…’; sbr. fær. sáa, nno., sæ. og d. , fe. sāwan, fsax. sājan, fhþ. sāen (nhþ. säen), gotn. saian (tvf.s.). Sbr. ennfremur fsl. sějo̢, sějati, lith. sė̕ju, sė̕ti, lat. serō (< *sisō), þt. sēvi ‘sá, sáldra’, af ie. *sē(i)- ‘sáldra, kasta’. Sjá sáð (1 og 2), sáld (1), sáldra, sáning og sæði.


2 sá ábfn. (kk.et.) ‘þessi þarna,…’; sbr. fær. , frnorr. rúnaáletrun sa, fe. og fsax. sē, gotn. sa, gr. (h)o (< *so), fi. sa, flat. sa-psa ‘sjálfur’, keltn. (gall.) so-sin ‘þessi’. Af sama toga er (gotn. so) og viðliðurinn -si í þes-si, sá-si (sjá þessi); ath. og sjá~(3).


1 þá kv. ‘þíð jörð’; sbr. nno. ‘snjólaus jörð’; < *þawō, sbr. fær. táveður h. ‘hláka’ og fe. ðāwenian s. ‘væta’ og fhþ. thewo k. (< *þawjan-) ‘hálfbráðinn málmmoli’. Af ie. *tāu-, *tǝu-, sbr. osset. thayun ‘bráðna’ og ie. *tā-, *- í fsl. tajati og lat. tābēre ‘bræða, bráðna’. Af sama toga er so. þá, þáa ‘þiðna’, sbr. fe. ðāwian, ne. thaw (s.m.). Sjá þána, þeyja, þeykan, þeyr og þáfjall.


2 þá kv. (19. öld) ‘há, síðslægja’. Uppruni óljós. Tæpast s.o. og þá (1). E.t.v. tengt fe. þō, ðōhe, gotn. þaho ‘leirjörð’, fhþ. dāha ‘leir’; < *þanhō sk. þéttur, þél (2) og þang; upphafl. merk. e.t.v. ‘þéttur, samþjappaður jarðvegur’ eða ‘þétt lággresi’.


3 þá kv. ábfn. í þf.; sbr. fær. , fe. ðā, ffrísn. tha, gotn. þo, fsl. to̢, fi. tá̄m, gr. té̄n, lat. is-tam; þá < germ. *þō(n) < ie. *tā-m. Af fn.-stofninum germ. *þa-, *þe-, ie. *to-, *te-. Sjá þá (4), það, þar, þær, þá (5), þaðan, þaðra, þessi, þeir.


4 þá kk. ábfn. í þf.ft.; sbr. fær. , fe. ðā, ffrísn. thā, gotn. þans, gr. toús, fsl. ty, fi. tá̄n (< ie. *to-ns). Sjá þann og þá (3), það og þeir.


5 þá ao. ‘á þeim tíma’; sbr. fær. , nno. og sæ. , d. da (fsæ. þa, fd. þa̢, tha). Líkl. < *þan, sbr. gotn. þan ‘svo, síðan; hvenær’, fe. ðan, ðon, fsax. than, fhþ. than(ne), ne. then, nhþ. dann; < germ. *þa-na < ie. *to-no-, sbr. gotn. hwan ‘hvenær’ < ie. *ko-no-. Norr. þá tæpast < germ. *þē (*þō), sbr. fhþ. dō, duo ‘þá, svo’, eiginl. tólfall af fn.-stofninum *sa-, *þa-. Sjá þá (3--4) og þann.