því fannst í 7 gagnasöfnum

Ábendingarfornafn

það Persónufornafn

1 sáði, sáð

2 sú; það

það það, því, þess

því 1 (sjá það)

því 2 því fór sem fór

sagnorð

fallstjórn: þágufall

dreifa fræi, sáðkorni, í jörð

hún sáði gulrótafræjum í beðið

korni var sáð í tilraunaskyni

illgresið sáir sér út um allt


Fara í orðabók

það fornafn

3. persóna; vísar til nafnorðs (eða nafnliðar) í hvorugkyni eintölu

barnið meiddi sig og nú grætur það hástöfum

gólfið verður mjög hált þegar það er blautt

borðið er svo kámugt - viltu þurrka af því fyrir mig?


Sjá 7 merkingar í orðabók

því atviksorð/atviksliður

í spurningu: af hvaða ástæðu, af hverju?

því ertu svona niðurdregin í dag?

því skyldi ég hjálpa henni?

því þá það?

af hverju?


Sjá 2 merkingar í orðabók

því samtenging

samtenging í aukasetningu, táknar ástæðu eða orsök, sem leiðir til röklegrar afleiðingar: af því að

ég fór út að ganga því veðrið var gott

hann missti af fluginu því lestin var of sein


Fara í orðabók

því fornafn
Fara í orðabók

Í setningunni það er honum að þakka er fornafnið það í nefnifalli.

Lesa grein í málfarsbanka


Ein af merkingum atviksorðsins því er: hví, hvers vegna. Því ertu að þessu?

Lesa grein í málfarsbanka


Mælt er með eftirfarandi samtengingum, a.m.k. í rituðu máli (og formlegu tali): ef, hvort, sem. Síður: „ef að“, „hvort að“, „sem að“.
Aftur á móti eiga tengingarnar: því að, þó að, svo að ávallt vel við og hafa verið taldar vandaðra mál en „því“, „þó“, „svo“.

Lesa grein í málfarsbanka


Það voru margir Íslendingar á fundinum. Varst þetta þú? Það erum við sem borgum launin. Eins og sést á þessum setningum hafa orðin það og þetta (nokkurs konar aukafrumlög) engin áhrif á beygingu sagnarinnar í setningunni heldur er það aðalfrumlagið (þ.e. margir Íslendingar, þú, við) sem ræður beygingu hennar.

Lesa grein í málfarsbanka


[Læknisfræði]
[enska] inoculate

1 sá (v.s. þt. sáði; tvf.s. þt. †sera, †søra) ‘dreifa sáðkorni eða fræi; sáldra eða dreifa e-u, t.d. áburði, salti, peningum,…’; sbr. fær. sáa, nno., sæ. og d. , fe. sāwan, fsax. sājan, fhþ. sāen (nhþ. säen), gotn. saian (tvf.s.). Sbr. ennfremur fsl. sějo̢, sějati, lith. sė̕ju, sė̕ti, lat. serō (< *sisō), þt. sēvi ‘sá, sáldra’, af ie. *sē(i)- ‘sáldra, kasta’. Sjá sáð (1 og 2), sáld (1), sáldra, sáning og sæði.


2 sá ábfn. (kk.et.) ‘þessi þarna,…’; sbr. fær. , frnorr. rúnaáletrun sa, fe. og fsax. sē, gotn. sa, gr. (h)o (< *so), fi. sa, flat. sa-psa ‘sjálfur’, keltn. (gall.) so-sin ‘þessi’. Af sama toga er (gotn. so) og viðliðurinn -si í þes-si, sá-si (sjá þessi); ath. og sjá~(3).


það, †þat hvk. ábfn. (og pfn. hann); sbr. fær. tað, nno. det, da(t), sæ. og d. det, fe. ðæt, ne. og fsax. that, fhþ. daz, nhþ. das, gotn. þata, sbr. og ne. st. that og nhþ. dass; < germ. *þata < ie. *tod-ō; sbr. fi. tád, gr. og lat. is-tud, af ie. fn.-stofninum *to-, *te-. Sjá þá (3, 4, 5), þaðan, þaðra, þanan, þar, þeir, þessi, þó og þær; sbr. og þet og þetta, og st. .


því þgf.et.hvk. af fn. (hann); ao. ‘þessvegna’; sbr. fær. , nno. di, nsæ. ty og nd. ti; því < þí (s.þ.), með v frá hví (s.þ.). Af því er myndað neitunarao. þvígit † ‘þessvegna, ekki svo mjög’ < því-gi-at (áherslu- og neitunarviðskeyti).