Elda fannst í 6 gagnasöfnum

elda Sagnorð, þátíð eldaði

elda Sagnorð, þátíð elti

eldur Karlkynsnafnorð

elda 1 eldaði, eldað elda matinn

elda 2 elti/eldi, elt það eldir af degi

eldur -inn elds; eldar í eilífum eldi; eld(s)|glampi

elda sagnorð

fallstjórn: þolfall

búa til mat

hún eldaði kjúkling í kvöldmatinn


Fara í orðabók

eldur nafnorð karlkyn

logi sem myndast við brennslu efnis við hátt hitastig

fara úr öskunni í eldinn

kalla yfir sig hættu

bæta eigin hagsmuni

frara úr slæmu ástandi í eitthvað ennþá verra

gera eitthvað sem veldur meiri óróa

fást við marga hluti í einu

honum verður ekki um sel, honum líst ekki á blikuna (frammi fyrir e-u ískyggilegu)

hafa mörg járn í eldinum

kalla yfir sig hættu

bæta eigin hagsmuni

frara úr slæmu ástandi í eitthvað ennþá verra

gera eitthvað sem veldur meiri óróa

fást við marga hluti í einu

honum verður ekki um sel, honum líst ekki á blikuna (frammi fyrir e-u ískyggilegu)

hella olíu á eldinn

kalla yfir sig hættu

bæta eigin hagsmuni

frara úr slæmu ástandi í eitthvað ennþá verra

gera eitthvað sem veldur meiri óróa

fást við marga hluti í einu

honum verður ekki um sel, honum líst ekki á blikuna (frammi fyrir e-u ískyggilegu)

leika sér að eldi/eldinum

kalla yfir sig hættu

bæta eigin hagsmuni

frara úr slæmu ástandi í eitthvað ennþá verra

gera eitthvað sem veldur meiri óróa

fást við marga hluti í einu

honum verður ekki um sel, honum líst ekki á blikuna (frammi fyrir e-u ískyggilegu)

skara eld að sinni köku

kalla yfir sig hættu

bæta eigin hagsmuni

frara úr slæmu ástandi í eitthvað ennþá verra

gera eitthvað sem veldur meiri óróa

fást við marga hluti í einu

honum verður ekki um sel, honum líst ekki á blikuna (frammi fyrir e-u ískyggilegu)

<honum> fellur allur ketill í eld

kalla yfir sig hættu

bæta eigin hagsmuni

frara úr slæmu ástandi í eitthvað ennþá verra

gera eitthvað sem veldur meiri óróa

fást við marga hluti í einu

honum verður ekki um sel, honum líst ekki á blikuna (frammi fyrir e-u ískyggilegu)


Fara í orðabók

elda sagnorð

verða bjart, birta

það eldar af degi

það byrjar að birta


Fara í orðabók

elda so
það eldir af degi
það eldir aftur

eldur no kk
vaða eld og brennistein
vaða eld
vera á milli tveggja elda
raka eld að sinni köku
skara eld að sinni köku
Sjá 36 orðasambönd á Íslensku orðaneti

Sögnin elda getur bæði beygst veikt og sterkt:
1) Elda, eldaði, eldað. Nt. elda. Hann eldar mat.
2) Elda, elti/eldi, elt. Nt. eldi. Það eldir af degi. Þeir eltu saman grátt silfur. Eftir veikindin eltist hann fljótt.

Lesa grein í málfarsbanka


Ekki er venjan að tala um að „elda matvæli“ heldur elda mat.

Lesa grein í málfarsbanka


Rétt er með farið að segja elda grátt silfur við einhvern eða elda grátt silfur saman (sjá Merg málsins).

Lesa grein í málfarsbanka


Rétt er með farið að segja hafa mörg járn í eldinum.

Lesa grein í málfarsbanka

1 elda s. † ‘gera gamlan’; eldast s. ‘verða gamall’. Sbr. fær. og nno. elda(st), d. ældes, fe. ieldan, fhþ. elten (s.m.) (< *alðian). Sk. aldur og elli (s.þ.).


2 elda s. ‘kveikja upp, sjóða mat,…’. Sjá eldur.


3 Elda kv. fno. staðarnafn, bæjarheiti; sbr. nno. Elda sem kemur fyrir sem bæjarnafn á nokkrum stöðum í landinu. Skvt. O. Rygh (í NG II, 74) eru bæjarnöfnin leidd af árheitum og hafi árheitið Elda eða Eldá merkt ‘hin sviðkalda’ (sbr. NE, 40). Ekki er þó óhugsandi að í sumum tilvikum a.m.k. eigi nafnið við einkenni í landslagi og sé tengt alda (s.þ.).


eldur k. ‘logi, bál, funi; eldsvoði, eldgos; óvinátta, illdeilur; †eldstæði’; sbr. fær. eldur ‘logi,…’, nno. eld, e(i)ll, sæ. eld, sæ. máll. äild, jäld, d. ild, fe. æl(e)d, fsax. ēld (s.m.). Sbr. ennfremur fe. āl, ǣl ‘blossi’ og ǣlan ‘brenna’. Orðið er efalítið sk. eimur (1) og eisa (1) < *ailiða-, af *aila (sbr. fe. āl, ǣl) < *aið-la-, sbr. fe. ād ‘bálköstur’ (eða < *ai-la- af rótinni *ai-, sbr. eimur (1) (< *ai-ma-)). Af eldur er leidd so. elda ‘glæða loga; birta; kveikja upp’ og elda ‘sjóða mat’, eldi h. ‘brenni; skógarviður’ og Eldir k. nafn á matsveini Ægis. Sbr. fær. elda ‘hita við eld,…’, nno. elda ‘kveikja eld, hita; lýsa; svíða’, sæ. og sæ. máll. elda ‘hita; lýsa, neista’, d. ilde ‘elda, hita’. Sjá elding (1), eldstó, eimur (1) og eisa (1); eldur virðist germ. nýyrði; hin fornu ie. eldsheiti, eins og fúrr og funi, lifa þó áfram í germ. málum, en lat. ignis, fi. agní-ḥ o.s.frv. eiga þar enga fulltrúa. Orðið kemur líka fyrir sem forliður pn., sbr. Eldjárn og Eldríður, sbr. nno. Eldrid, og Eldríðarmessa 23. júní, en konunafnið er ummyndun á fe. dýrlingsheitinu Eðeldrȳð (eiginl. *Aðalþrúðr).