betur fannst í 7 gagnasöfnum

beta Kvenkynsnafnorð

vel Atviksorð, stigbreytt

beta 1 -n betu; betur, ef. ft. betna

beta 2 -ð beta; betu beta|geislar

betur STIGB hástig best

vel standa sig vel

betur atviksorð/atviksliður

miðstig af vel

viðgerðin gekk betur en ég bjóst við

mér líkar betur við systur hennar en hana

geta/fá ekki betur séð

sýnast það með nokkurri vissu

vinna sigur, sigra

það hefði verið heppilegra fyrir mig að tryggja mér miða

benda á það sem þarf að laga

hafa betur

sýnast það með nokkurri vissu

vinna sigur, sigra

það hefði verið heppilegra fyrir mig að tryggja mér miða

benda á það sem þarf að laga

<ég> hefði betur <tryggt mér miða>

sýnast það með nokkurri vissu

vinna sigur, sigra

það hefði verið heppilegra fyrir mig að tryggja mér miða

benda á það sem þarf að laga

<benda á það> sem betur má fara

sýnast það með nokkurri vissu

vinna sigur, sigra

það hefði verið heppilegra fyrir mig að tryggja mér miða

benda á það sem þarf að laga


Fara í orðabók

vel atviksorð/atviksliður

á góðan, ágætan hátt, af vandvirkni, ekki illa

hún teiknar mjög vel

húsið var vel þrifið

verkið gekk vel

hnoðið deigið vel

<mér> er vel við <hunda>

ég er hrifin af hundum

ég hef það gott

<mér> líður vel

ég er hrifin af hundum

ég hef það gott

<loka krukkunni> vel og vandlega

ég er hrifin af hundum

ég hef það gott


Fara í orðabók

betur ao

vel ao
reyna betur
fylgjast vel með öllu
gera betur
vel heppnaður
vilja öllum vel gera
Sjá 145 orðasambönd á Íslensku orðaneti

Stafir gríska stafrófsins eru: alfa, beta, gamma, delta, epsílon, dseta, eta, þeta, jóta, kappa, lambda, my, ny, ksí, omíkron, , hró, sígma, , ypsílon, , khí, psí, ómega.
Gefnar hafa verið út leiðbeinandi reglur um umritun úr gríska stafrófinu, sjá tímaritið Málfregnir 14, 1997, bls. 2–7.

Lesa grein í málfarsbanka


Betur er miðstig atviksorðsins vel. Betra er miðstig lýsingarorðsins góður í hvorugkyni. Rétt að segja: Hann á betra með að gera e-ð. Betra seint en ekki. Fara stjórnmálamenn betur með fé fólks en fólkið sjálft? Betur í stakk búinn.

Lesa grein í málfarsbanka


Orðið vel getur annaðhvort verið atviksorð eða forskeyti. Sem atviksorð stendur það eitt og sér en sem forskeyti áfast við annan orðhluta. Til að átta sig á því hvort um er að ræða, þ.e. hvort rita eigi eitt eða tvö orð, má setja atviksorðin lítt eða illa í staðinn fyrir vel. Ef úr verður tæk setning við þessi skipti er vel atviksorð, annars forskeyti. Því ritum við annars vegar vel bakaður, vel farinn, vel gerður, vel liðinn, vel menntaður, vel þekktur en hins vegar velferð, velkominn, velmegun, velvild.

Lesa grein í málfarsbanka


Vera vel að sér – atgervi/atgjörvi – atgervismaður.

Orðasambandið vera vel að sér (um e-ð, að e-u leyti) vísar til þess er maður er vel gerður eða búinn að e-u leyti. Í nútímamáli er það ávallt notað lið­fellt:
vera vel/illa að sér (um e-ð, í e-u), undan er skil­ið gerður eða búinn, t.d.:

vera vel að sér í stjórnmálasögu;
vera illa að sér í landafræði;
vera vel að sér um sögu landsins.

Í fornu máli eru kunn þrjú afbrigði af orðasambandinu:

(1) vera vel að sér görr/gerr (‘gerður’);

(2) vera vel að sér búinn;

(3) vera vel að sér,

sbr. eftirfarandi dæmi:

(1)
vera vel að sér gerr í bar­daga (m15 (Klm 490));
Karlamagnús keisari er vel að sér gerr um alla hluti (m15 (Klm 496));
óxu eigi vinsælli menn upp í Eyjafirði eða al­betur væru að sér görvir (ÍF IX, 40 (1330-1370));
Hann var manna fríðastur sýnum og best að sér görr að öllum íþróttum (s15 (Flórk 140));

(2)
vera vel að sér búinn of skjótleikinn (SnE 54);
á sonu og eru þeir bæði hraustir og ráðgir og vel að sér búnir (Klm 393 (1400));

(3)
manna ­best að sér þeirra manna er í forn­um sið hafa verið (‘best að sér búinn/gerður’) (ÓH 724 (1350-1375));
hafði Grani mikið af skapi móður sinnar en Högni var vel að sér (ÍF XII, 182);
kallið konung yðvarn vitran og vel að sér (ÓH 691);
vera vel að sér um alla hluti (s14 (Yngv 3)).

Í nútímamáli er algengasta afbrigðið vera vel að sér í e-u og á það sér hliðstæðu í fornu máli: og sé vel að sér gerr í bardaga (m15 (Klm 490)).

Jón G. Friðjónsson, 5.3.2016

Lesa grein í málfarsbanka

beta
[Læknisfræði]
[skilgreining] Annar stafur gríska stafrófsins.
[enska] beta

beta
[Stjörnufræði]
[skýring] annar stafur gríska stafrófsins, oft notaður til að tákna næstbjörtustu stjörnuna í stjörnumerki
[enska] beta

betri mst. af lo. góður ‘skárri’; sbr. fær. betri, nno. betre, sæ. bättre, d. bedre, fe. bet(e)ra, fhþ. bezzir(o), ne. better, nhþ. besser, gotn. batiza; betur mst. af ao. vel, sbr. fær. betur, nno. beter, fd. bætær, beder, fe. bet, fhþ. baz, gotn. batis (< germ. *batiz). Sjá bati, bestur og bót (1).


vel ao. ‘laglega, fallega,…’, einnig †val (s.m.); sbr. fær. væl, nno. vel, sæ. väl, d. vel, fe. wel, ne. well, fhþ. wela, wola, wala, nhþ. wohl, fsax. wala, mholl. wale (hljsk.). Líkl. upphafl. no. í hvk. og kvk. (*wela-, *wala-, *walō?) og upphafl. merk. ‘ósk, vild’, ao. merkir þá ‘að óskum, að vild’. Sk. val (1), velja og vilja (s.þ.).


1 vél h. (19. öld) ‘iður, kálfsiður, vinstur með kálfsgörnum’. Uppruni óviss og engar beinar samsvaranir í skyldum grannmálum. Hugsanlega < germ. *wē2la- < ie. *u̯ēilo(m) eða *u̯eilo(m), af ie. *u̯ē̆i-, *u̯ei(ǝ)- ‘snúa, beygja, vinda til’; sbr. lith. vielà ‘þráður’ og vielóti ‘vefja um,…’, rússn. vílica ‘vafningsviður’. Í ísl. kemur og fyrir orðmyndin vél h. ‘kindagarnir’, sbr. og vélahnútur k. (18. öld) ‘viljahnútur’ og vil h.ft. ‘garnir’ (s.þ.) sem gætu hugsanlega heyrt hér til. Þá þekkist og staðbundin (af.) orðmynd ⊙vel (s.s. vél) líkl. < *vǣl < vél. Sjá vélinda; ath. vél (4) og vil (2).


2 vél, †véli, ⊙vel h. ‘stél’; sbr. fær. vel (s.m.), nno. vêle h. (vil(l)e, vyle) ‘stél, fisksporður, e-ð veikbyggt, tildurrófa’, sbr. og msæ. väle k. ‘stél’; véli < *weþlī < *waþilja- eða *waþlia-, sbr. fhþ. wadal, wedil ‘hali, skott; veifa, blævængur’, mhþ. wedel (s.m.), af germ. *weþ-, ie. *u̯ē̆t- ‘blása,…’, sbr. fír. feth ‘loft’ og lith. vė̕tyti ‘vinsa, hreinsa’, fsl. větrŭ ‘loft, vindur’. Orðmyndin vel < *vǣl < vél(i). Sjá vas (1), vata(st), veður (1), vindur (1) og vinsa (2).