elgja fannst í 5 gagnasöfnum

elgur -inn elgs/elgjar; elgir vaða elg; elgs|kýr

elgur nafnorð karlkyn

krapkennd bleyta

vaða elginn

tala stanslaust í belg og biðu, láta dæluna ganga


Fara í orðabók

elgur nafnorð karlkyn

mjög stórt gráleitt hjartardýr, tarfurinn er með mikil horn en kýrin engin, lifir ílendi á norðlægum slóðum í Evrópu, Ameríku og Asíu


Fara í orðabók

elgur no kk (dýr)
elgur no kk (vatnselgur)

elgja s. (17. öld) ‘ólga, belgja upp, svelgja, æla, spúa’; sbr. fær. elgja ‘þamba’, nno. elgja ‘velgja við, æla’. Sk. elgur (3) og æla (1); < *algian.


1 elg(u)r k. Óðinsheiti(?): alþjóð elgjar galga (St.) ‘mannkyn allt’; elgjar galgi ‘vingameiður eða askur Yggdrasils, veraldartréð’, einsk. jarðartákn? Sé elg(u)r hér Óðinsheiti gæti það verið víxlmynd við O̢lgr (sjá Ölgur) og sk. fe. ealgian ‘vernda’ og gotn. alhs ‘hof’, sjá Elgiset(u)r, eða þá tengt elgur (2) og Elgfróði og átt við hálfmennska goðveru sem blandast hafi Óðinsdýrkun. Aðrir telja að elgjar galgi sé kenning fyrir Ísland og elgur merki hér krapa eða snjó. Vafasamt.


2 elgur k. ‘dýr af hjartarætt’; sbr. fær. elgur, nno. og d. elg, sæ. älg, fe. eolh, eola, fhþ. el(a)ho (hljsk.) s.m.; sbr. lat. (germ.) alcēs, rússn. losь (s.m.), fi. ŕ̥śya-ḥ ‘antilópubukkur’. Sk. gr. ellós ‘hjartarkálfur’, élaphos ‘hjörtur’, fsl. jelenĭ (s.m.), lith. élnis ‘elgur’, tokk. A yäl ‘antilópa’. Almennt er talið að dýranöfn þessi eigi í öndverðu við litinn og séu sk. fhþ. elo ‘gulur’, sbr. viðarheiti eins og elri og jölstur. Osthoff (1901) hugði hinsvegar að þau væru dregin af ie. rót *el- ‘horn’, og ætti það vel við merkinguna, en vafi um tilvist slíkrar rótar. Af elgsnafni er leitt elgfróði k. einsk. blendingsvera, maður að ofan en í elgsham að neðan. (Sumir ætla og að elg(u)r hafi verið frnorr. heiti á ʀ-rúninni, sbr. fe. eolhs og gotn. ezec. Óvíst). Ath. Elgiset(u)r og elg(u)r (1). Í þulum kemur fyrir bjarnarheitið elgviðnir (v.l. elviðnir) og óvíst hvernig skýra skal; e.t.v. ‘sá sem á sér ból í elgjaskóginum’.


3 elgur k. (17. öld) ‘vatns- eða krapaflaumur; sveljandi; kafalds- eða hríðarkóf; þeysingsreið; matgræðgi, mathákur’. Orðið er líkl. sk. so. elgja og upphafl. merk. ‘flaumur eða rennsli’, sbr. örgull (< *ölgull) (s.þ.). Skýring E. Lidéns (1897:66) að elgur sé sk. lat. algor ‘frost’, fær vart staðist, m.a. af merkingarlegum ástæðum; elgur og elgja s. eiga líkl. skylt við nno. alka s. ‘ata út, bleyta’ og d. máll. alske (s.m.), sbr. lat. alga ‘sjávargróður, þang’, lith. álksna ‘vatnspollur’, af ie. *el-, *ol- ‘bleyta, óhreinindi,…’. Sjá elgja, æla (1) og örgull.