endur fannst í 6 gagnasöfnum

endur endur fyrir löngu

önd 1 -in andar; endur/andir andar|egg; andar|rass; anda|ætt

önd 2 -in andar; andir standa á öndinni; með öndina í hálsinum; andar|tak

endur atviksorð/atviksliður
Fara í orðabók

önd nafnorð kvenkyn

ættkvísl sundfugla


Fara í orðabók

önd nafnorð kvenkyn
einkum bundið orðasamböndum

andardráttur

gefa upp öndina

andast, deyja

andvarpa af létti eða feginleika

vera andstuttur, ná varla andanum

andvarpa

bíða mjög spenntur

standa á öndinni

andast, deyja

andvarpa af létti eða feginleika

vera andstuttur, ná varla andanum

andvarpa

bíða mjög spenntur

varpa öndinni

andast, deyja

andvarpa af létti eða feginleika

vera andstuttur, ná varla andanum

andvarpa

bíða mjög spenntur

varpa öndinni léttar

andast, deyja

andvarpa af létti eða feginleika

vera andstuttur, ná varla andanum

andvarpa

bíða mjög spenntur

<bíða> með öndina í hálsinum

andast, deyja

andvarpa af létti eða feginleika

vera andstuttur, ná varla andanum

andvarpa

bíða mjög spenntur


Fara í orðabók

endur ao

önd no kvk (andi)
önd no kvk (fugl)

önd
[Læknisfræði]
[enska] vestibule,
[latína] vestibulum

önd
[Læknisfræði]
[enska] vestibule of the ear,
[latína] vestibulum

endur, †endr ao. ‘forðum; aftur, á ný’ (einkum sem forsk. endur-); sbr. nno. ender ‘aftur’, fær. endur- (s.m.), fe. end ‘áður, fyrr’, fhþ. enti ‘fyrr, forðum’, gotn. andizuh ‘annaðhvort’; < *andiz, eiginl. mst. af enn (1), sbr. lat. ante ‘áður’. Sbr. ennfremur endr ok stundum, endr ok sinnum ‘við og við’ > endrum og sinnum og endra(r)nær ‘annars, í annan tíma’, sbr. gotn. andizuh og nær. Sjá and-, endi, enn (1), enni og uns.


1 önd, †o̢nd kv. ‘fugl af andaætt (anas)’; sbr. fær. ont, nno., sæ. og d. and, mlþ. ant, fhþ. anut, anat, anit, nhþ. ente, fe. ænid, enid < germ. *anuð-, *anið-, *anað- (gamall samhlj.-st. sem fengið hefur o-st. beyg. í et. í norr.), sbr. lat. anas (ef. anatis), lith. ántis, frússn. utovĭ (þf.) og gr. nē̃ssa ‘önd’, e.t.v. einnig fi. ātí-h ‘vatnafugl’ (sbr. þó æður (1)), < ie. *anǝt-. Frekari ættfærsla, eins og tengsl við nennir, naður (1) eða þ. nass öldungis óviss.


2 önd, †o̢nd kv. ‘sál, andi’; sbr. fær. ond, nno. ånd, d. ånd (fd. ont, ant, fsæ. and); < *anðō/*anði-; sbr. gotn. uz-anan ‘anda’, lat. animus ‘sál’. Sjá andi (1), ana og örendi (2); ath. ás (1) og önd (4).


3 önd, †o̢nd kv. ‘fordyri, forstofa’; sbr. e.t.v. einnig anddyri h. (s.m.) og nno. andgolv ‘fremsti hluti kornláfans’ (en ath. and- (1)); sbr. og lat. antae ‘dyrastoðir, musterisveggir (við inngang)’, fi. á̄tā ‘dyraumgjörð’, arm. dr-and ‘dyrasúla’; < ie. *anǝtā.


4 önd, önn, †o̢nn kv. ‘áhyggja; raun, sorg, skömmusta’: þola önd (önn) fyrir e-n. Uppruni ekki fullljós. Tæpast s.o. og önn (1). Víxlan nd og nn bendir til fornrar Vernersvíxlanar : . E.t.v. sk. fe. anda k. ‘æsing, reiði, leiði’, fhþ. anado, anto, mhþ. ande, fe. anda, aneda, anoda k. ‘móðgunarkennd, gremja,…’. E.t.v. sk. önd (2), önn (2) og ana. Tæpast tengt inna (T. Johannisson 1941:11--22). Sjá öndóttur (1); ath. önóttur, önugur.