fái fannst í 5 gagnasöfnum

Sagnorð, þátíð fáði

Sagnorð, þátíð fékk

fár Lýsingarorð

fékk, fengum, fengið ef ég fengi starfið; þótt við fáum/fengjum leyfið

sagnorð

fallstjórn: þolfall

taka við (e-u), öðlast (e-ð)

hún fékk bók í afmælisgjöf

hann fær tímaritið sent heim

ég ætla að fá fjögur rúnnstykki

þeir fengu peninga að láni

nemendurnir fá langt jólafrí

við fengum aðstoð við að mála stofuna

hann fékk flensu í vetur


Sjá 16 merkingar í orðabók

Sögnin er stundum notuð sem hjálparsögn með aðalsögn í lýsingarhætti þátíðar. Falli andlagsins ræður aðalsögnin en ekki hjálparsögnin. Þú færð þessu ekki breytt. Þú færð þetta ekki borgað. Ég fæ litlu áorkað í dag. Ég fæ lítið gert í dag.

Lesa grein í málfarsbanka

1 fá (st.)s. (fékk (†fekk), fengum (†fingum), fenginn (†finginn)) ‘taka við, afla, útvega, hljóta; láta af hendi við, rétta; geta, áorka’; sbr. fær. , fáa, nno., sæ. og d. , fe. fōn, fhþ. fāhan (nhþ. fangen), gotn. fahan; < germ. *fanhan. Sk. lat. pacīscor ‘fastákveð, geri samning’, pāx ‘friður’, pactum ‘sáttmáli’, gr. paktóō ‘festi, styrki’, fi. pāśa- ‘fjötur’, af ie. rót *pā̆ḱ-, *pa(n)ḱ- ‘festa, fella saman’. So. er n-innskeytt tvf.so. í germ., en orðsift þessi á sér þar líka fulltrúa án n-innskeytis, sbr. fhþ. fuoga, þ. fuge ‘samskeyti’. Sumir ætla að lo. fagur og feginn og so. að fága og fægja (s.þ.) séu af þessum sama toga, en það er vafasamt. Sjá áfá, fang (1), fengur og föggur; ( ‘taka við’ < *and-fāhan (sbr. andföng); ‘afla’ < *ga-fāhan; ‘afhenda’ < *bi-fāhan?).


2 fá s. ‘mála, lita, skreyta; fægja, fága’; sbr. nno. ‘bleikja, gera hvítt’, fe. fǣn, fhþ. fēhen ‘mála’. Norr. so. hefur e.t.v. heitið *fæja (< *faihian) en lagað sig eftir þt. fáða (fáði), sbr. frnorr. rúnar. faihiðo ‘risti, reit’ og fe. fāgian, fhþ. fēhen ‘mála, gera marglitt’. Sk. gr. poikílos ‘marglitur’, fi. peśalá- ‘skreyttur’, fsl. pĭsati ‘rissa, skrifa’. Um frekari ættfærslu sjá fár (3). Sjá (3), fái, fáinn, fán (1), fánn og fél; ath. fákur, -fán og krókafá.


3 fá kv. (18. öld) ‘gljái, glans’. Sk. (2), líkl. nafngert kvk. af lo. fár (3) (< *faihō). Sjá fái, fár (3) og ófá.


fái k. † ‘mynd, líkan’, í sams. eins og †mannfái og †villufái, leitt af so. að (2) ‘mála,…’. Sjá (3), fáinn og fár (3).


1 fár h. ‘tjón, voði, ógæfa, vandræði; drepsótt; fjöldi; †heift, hatur, geðshræring; †fals, sviksemi’; sbr. fær. fár ‘ofsi, reiði; furðulegir tilburðir’, nno. får ‘reiði; sjúkdómskast’, gd. får ‘ótti, bræði’, fe. fǣr kv. ‘hætta’, fsax. fār og fhþ. fāra kv. ‘ofsókn, háski’, gotn. ferja k. ‘ofsóknari, njósnari’. Sk. lat. perīculum ‘háski, tilraun’, gr. peiráō ‘reyni’ og ísl. fara. Upphafl. merk. ‘eftirför til að vinna e-m tjón, ofsókn’. Sjá fara, fer- (1), freista og færa (2) ‘skaða’. Af fár er leitt no. írafár og so. að fárast ‘fjargviðrast’, einnig fárviðrast (s.m.).


2 fár l. ‘ómargur; fálátur, óvinsamlegur’; sbr. fær. fáur, nno. (s.m.), d. og sæ. ‘ómargur’, fe. féa, fsax. faho, fhþ. fao, fō (s.m.), gotn. fawai ‘fáir’. Sk. lat. paucus ‘ómargur’, gr. paũros ‘lítill, lítilsverður’. Hugsanlegt er að fár ‘óvinsamlegur, fálátur’ sé annarrar ættar eða hafi blandast orði af öðrum toga, sbr. fe. fāh, fāg ‘fjandsamlegur’ (< *faiha-) og fǣhð ‘fjandskapur, fæð’ (fi. píśuna- ‘illviljaður,…’), en ekki þarf svo að vera. Sjá fátækur, fæð og fækka.


3 fár l. † ‘marglitur, litaður, gljáandi’; sbr. nno. ‘bleikur, bliknaður’, fe. fāh, fāg, fsax. fēh, fhþ. fēh, gotn. filu-faihs ‘marglitur’. Sk. gr. poikílos ‘marglitur’, pikrós ‘beittur’, fi. piṃśáti ‘heggur út, skreytir,…’, fsl. pĭsati ‘rista, skrifa’, pĭstrŭ ‘marglitur’. Af ie. *peiḱ- ‘rissa, rista; lita’, sbr. *peig- í lat. pingō ‘teikna, mála’. Sjá (2), fái, fánn og fél. Fár eða Fárr kemur líka fyrir sem dvergsheiti og er líkl. s.o. og lo. fár (3), sbr. Fáinn og Litar, eða tengt fár (2).