gerðar fannst í 7 gagnasöfnum

gera Sagnorð, þátíð gerði

gerð Kvenkynsnafnorð

Gerðar Karlmannsnafn

Gerður Kvennafn

gerður Lýsingarorð

gera (einnig gjöra) gerði, gert

gerð (einnig gjörð) -in gerðar; gerðir lengi býr að fyrstu gerð; gerðar|beiðandi; gerða|synd

Gerðar -nar Gerða

Gerður Gerði, Gerði, Gerðar Gerðar|dóttir; Gerðar|son

gera sagnorð

fallstjórn: þolfall

hafa (e-ð) fyrir stafni, aðhafast (e-ð)

hvað ertu að gera?

hún gerði þetta ekki viljandi

við ætlum ekki að gera neitt sérstakt í kvöld

hvað get ég gert fyrir þig?

gera eitthvað í málinu

í innilegri beiðni: vertu svo góður að ....

leggja sitt af mörkum, eiga þátt í að hjálpa til

gera sitt besta

í innilegri beiðni: vertu svo góður að ....

leggja sitt af mörkum, eiga þátt í að hjálpa til

gera sitt til að <hjálpa til>

í innilegri beiðni: vertu svo góður að ....

leggja sitt af mörkum, eiga þátt í að hjálpa til

gera <mikið> af því að <ferðast>

í innilegri beiðni: vertu svo góður að ....

leggja sitt af mörkum, eiga þátt í að hjálpa til

gerðu það (fyrir mig)

í innilegri beiðni: vertu svo góður að ....

leggja sitt af mörkum, eiga þátt í að hjálpa til

hafa <lítið> að gera

í innilegri beiðni: vertu svo góður að ....

leggja sitt af mörkum, eiga þátt í að hjálpa til

það er <mikið> að gera

í innilegri beiðni: vertu svo góður að ....

leggja sitt af mörkum, eiga þátt í að hjálpa til


Sjá 43 merkingar í orðabók

gerð nafnorð kvenkyn

það sem e-r gerir, athöfn, verknaður

þú ert ábyrgur fyrir gerðum þínum


Sjá 4 merkingar í orðabók

gerður lýsingarorð

búinn til

vel gerðir leðurskór

kvikmyndin er viðvaningslega gerð


Fara í orðabók

gera so
geta ekkert gert
það gerir <föl; kaffenni>
það gerir alhvíta jörð
það gerir <él, kafald, fannkomu>
<þetta> gerir ekkert til
Sjá 171 orðasambönd á Íslensku orðaneti

gerð no kvk (úrskurður)
gerð no kvk (tegund, snið)
gerð no kvk (gerjun)

gerður lo

Um beygingu kvenmannsnafna sem enda á -i
Kvenmannsnöfn sem enda á -ur í nefnifalli beygjast líkt og dæmið hér að neðan.

nf. Snæfríður
þf. Snæfríði
þgf. Snæfríði
ef. Snæfríðar


Lesa grein í málfarsbanka


Gera grein fyrir einhverju. Orðið grein er kvenkynsorð, greinin er gerð fyrir einhverju. Gerð (ekki „gert“) var grein fyrir atburðinum. Honum var gerð grein fyrir stöðu mála. Hins vegar: hann getur ekki gert grein fyrir ferðum sínum. Við höfum gert grein fyrir máli okkar.

Lesa grein í málfarsbanka


Rétt er að segja gera mikið (lítið) að einhverju. Þau gerðu lítið að því að læra heima.

Lesa grein í málfarsbanka


Vera vel að sér – atgervi/atgjörvi – atgervismaður.

Orðasambandið vera vel að sér (um e-ð, að e-u leyti) vísar til þess er maður er vel gerður eða búinn að e-u leyti. Í nútímamáli er það ávallt notað lið­fellt:
vera vel/illa að sér (um e-ð, í e-u), undan er skil­ið gerður eða búinn, t.d.:

vera vel að sér í stjórnmálasögu;
vera illa að sér í landafræði;
vera vel að sér um sögu landsins.

Í fornu máli eru kunn þrjú afbrigði af orðasambandinu:

(1) vera vel að sér görr/gerr (‘gerður’);

(2) vera vel að sér búinn;

(3) vera vel að sér,

sbr. eftirfarandi dæmi:

(1)
vera vel að sér gerr í bar­daga (m15 (Klm 490));
Karlamagnús keisari er vel að sér gerr um alla hluti (m15 (Klm 496));
óxu eigi vinsælli menn upp í Eyjafirði eða al­betur væru að sér görvir (ÍF IX, 40 (1330–1370));
Hann var manna fríðastur sýnum og best að sér görr að öllum íþróttum (s15 (Flórk 140));

(2)
vera vel að sér búinn of skjótleikinn (SnE 54);
á sonu og eru þeir bæði hraustir og ráðgir og vel að sér búnir (Klm 393 (1400));

(3)
manna ­best að sér þeirra manna er í forn­um sið hafa verið (‘best að sér búinn/gerður’) (ÓH 724 (1350–1375));
hafði Grani mikið af skapi móður sinnar en Högni var vel að sér (ÍF XII, 182);
kallið konung yðvarn vitran og vel að sér (ÓH 691);
vera vel að sér um alla hluti (s14 (Yngv 3)).

Í nútímamáli er algengasta afbrigðið vera vel að sér í e-u og á það sér hliðstæðu í fornu máli: og sé vel að sér gerr í bardaga (m15 (Klm 490)).

Jón G. Friðjónsson, 5.3.2016

Lesa grein í málfarsbanka

gerðardómur kk
[Hagfræði]
samheiti gerð
[enska] arbitration

gerð kv
[Hagfræði]
samheiti gerðardómur
[enska] arbitration

gerð
[Hugbúnaðarþýðingar]
[enska] type

gerð
[Læknisfræði]
[skilgreining] Sameindir, bakteríur, frumur og vefir sem hafa sameiginleg einkenni.
[enska] type,
[latína] typus

gerð
[Læknisfræði]
samheiti formgerð
[enska] structure,
[latína] structura

ásýnd
[Landafræði] (1.2.a)
samheiti gerð, hamur
[skýring] notað um berg eða set sem ber sameiginleg einkenni í innri gerð, steindasamsetningu eða steingervingum sem endurspegla upprunann
[enska] facies

gerð
[Landafræði] (7.0)
samheiti formgerð
[enska] structure

gerð
[Málmiðnaður] (vélar)
[enska] type,
[sænska] typ,
[þýska] Typ

gerð
[Málmiðnaður]
[enska] design,
[sænska] utförande,
[þýska] Ausführung

gerð
[Hagrannsóknir]
samheiti grind
[enska] structure

gerð
[Hagrannsóknir]
[enska] structure

gerðardómur
[Sjávarútvegsmál (pisces)]
samheiti gerð
[skilgreining] Ath: sjá einnig sátt
[enska] arbitration,
[danska] voldgift,
[franska] arbitrage

gerð
[Sjómennsku- og vélfræðiorð]
[enska] make

gera
[Sjómennsku- og vélfræðiorð]
[enska] do

útgáfa kv
[Stjórnmálafræði]
samheiti gerð, þýðing
[enska] version

gera so
[Stjórnmálafræði]
samheiti gefa út (um lög), semja (um lög), setja saman, undirbúa (um löggjöf), útbúa
[enska] draw up

gerð kv
[Uppeldis- og sálarfræði]
samheiti formgerð
[skýring] Einkum haft um það, hvernig hlutum heildar er fyrir komið, en varðar einnig efni þeirra og eðli
[enska] structure

gerð
[Upplýsingafræði]
samheiti útgáfa
[enska] version

bygging kv
[Læknisfræði]
samheiti formgerð, gerð
[enska] structure

gerð
[Lísa (landupplýsingar á íslandi fyrir alla)]
[enska] design

gerð
[Lísa (landupplýsingar á íslandi fyrir alla)]
samheiti tegund
[enska] type

ættkvísl kv
[Upplýsingafræði]
samheiti gerð, kynstofn, tegund
[skilgreining] Flokkur hvers kyns skyldra fyrirbæra.
[sænska] genus,
[enska] genus,
[norskt bókmál] slekt,
[þýska] Gattung,
[danska] genus,
[franska] genre,
[hollenska] genus

gerð kv
[Upplýsingafræði]
samheiti tegund
[norskt bókmál] type,
[franska] type,
[þýska] Art,
[danska] type,
[enska] type,
[sænska] typ,
[hollenska] type

textagerð kv
[Upplýsingafræði]
samheiti gerð, þýðing
[franska] version,
[enska] version,
[norskt bókmál] version,
[hollenska] versie,
[þýska] Version,
[sænska] version,
[danska] version

gerð
[Lögfræðiorðasafnið]
[skilgreining] Úrskurður gerðardóms.

gerð
[Lögfræðiorðasafnið]
[skilgreining] Afleidd lög eða reglur frá þar til bærri alþjóðastofnun, t.d. EB-reglugerð, EB-tilskipun eða EB-ákvöð frá stofnunum ESB.

gerð
[Lögfræðiorðasafnið]
[skilgreining] Gerðardómur eða niðurstaða gerðardóms, sbr. Grágás.

gerð
[Lögfræðiorðasafnið]
[skilgreining] Síðari liður í mörgum lögfræðilegum orðum, sbr. aðfarargerð, fullnustugerð o.s.frv.

1 gera, gjöra, †gerva, †gjo̢rva, †gøra, †gørva s. ‘búa til, mynda, aðhafast, útbúa, framkvæma,…’; sbr. fær. gera, nno. gjera, sæ. göra, d. gøre (d. rúnarista kaurua, kirua); fe. gearwian, gierwan ‘útbúa, sjóða’, fsax. gerwian, garuwian, fhþ. garawen ‘fullgera, útbúa’. Í norr. málum hefur so. víðari og almennari merk. en í vgerm., enda komið þar að nokkru í stað fyrirrennara, sbr. e. og þ. so. do, tun, sem týnst hefur í norr. Augljóst virðist að so. sé mynduð af lo. ger (3) (gjo̢rr, gerr, go̢rr), sbr. fe. gearo ‘tilbúinn’, fsax. garu ‘tilbúinn, útbúinn, skreyttur’, fhþ. garo, garawēr ‘tilbúinn, útbúinn’, nhþ. gar ‘tilbúinn, fullþroska, nógu soðinn, meyr’. Uppruni lo. umdeildur, en líkl. < germ. *garw(i)a- og sk. lat. formus, gr. thermós ‘heitur’, fi. gharmá- ‘varmi’, fsl. gorěti ‘brenna’, af ie. rót *gher- ‘hita’. Merkingin ‘tilbúinn, fullgerður’ hefur þá æxlast af ‘fullhitaður, nógu soðinn (eða gerjaður)’, sbr. fi. pakvá- ‘soðinn, fullþroska, tilbúinn’, af pac- ‘sjóða’ og sennileg merkingartengsl milli gerð (1) og gerð (3). Lo. ger (3) (gjo̢rr, go̢rr) tæpast úr *ga-arwa-, sk. ör (3) eða af ie. *gher- í garður og gyrða. Sjá ger (2 og 3), gerð (1 og 3), gervi, gor, gormur og gyrja.


1 gerð, gjörð, †gørð kv. ‘athöfn, framkvæmd, verk, lögun, snið’; sbr. fær. gerð, nno. gjerd, sæ. gärd, sæ. máll. gäl ‘háttalag’, gd. gærd (være í g., nd. være i gære), sbr. fhþ. garawida ‘útbúnaður, undirbúningur’; < *garwiðō, leitt af so. gera; s.þ. og gerð~(3).


2 gerð kv. † ‘band, belti; girðing’; eiginl. víxlmynd við gjörð; gerða, gjarða kv. † ‘e-r hluti kvenbúnings (belti eða höfuðdúkur)’; gerðar kv.ft. ‘hertygi’. Sjá gjörð ‘belti,…’.


3 gerð kv. ‘gerjun, ólga (t.d. í öli); vöxtur, þroski’; sbr. gerður l. ‘þroskaður (um mel)’. Sbr. nno. gjerd ‘gerjun (t.d. í öli), þroskun (korns)’, sæ. máll. gäl ‘gerjun’, gärd ‘ölfroða’, d. gær < gd. gærd ‘gerjun’ (sjá ger (1)); sbr. nno. gjerast ‘gerjast, þroskast’, sæ. máll. göra sig, gd. gjøres (s.m.); < *garwian ‘fullgera, þroska, gerja’. Sjá ger (1 og 2), gera (1) og gerð (1).


4 gerð kv. † í kenn. eins og böðgerð, fetilgerð; skvt. E. A. Kock (1923 §108) og Jan de Vries to. úr mlþ. gerde ‘vöndur, stafur’. Vafasamt, e.t.v. s.o. og gerð (2).


Gerður kv. gyðjuheiti (kona Freys); kvenmannsnafn; orðið er einnig algengt sem liður í kvenkenningum, t.d. öl-gerður, og kvennanöfnum, t.d. Þorgerður, sbr. einnig stuttnefnið Gerða. Orðið er eflaust sk. garður, < *garðiō eða *garðī-, hvort sem það merkir í öndverðu verndargyðju hins girta akurs eða vernd eða verndarvætt almennt.