gjót fannst í 5 gagnasöfnum

gjóta Sagnorð, þátíð gaut

gjótur Karlkynsnafnorð

gjóta 1 -n gjótu; gjótur, ef. ft. gjótna

gjóta 2 gaut, gutum, gotið tíkin gýtur; þótt læðan gjóti/gyti

gjóta nafnorð kvenkyn

djúp, þröng hola í hrauni eða grýttu landi


Fara í orðabók

gjóta sagnorð

fallstjórn: þágufall

(um hunda, ketti og fleiri dýr) fæða afkvæmi

tíkin gaut fjórum hvolpum


Sjá 2 merkingar í orðabók

gjóta no kvk
<læðan> gýtur
<fiskurinn> gýtur hrognum

gjót, gjóta kv. ‘hola eða glufa í jörð’, gjót kv. (einnig) ‘syfjubragur’; gjótur kv.ft. ‘augnagotur’. Sbr. fær. gjóta ‘gjá’, nno. gjot (s.m.) og gjote kv. ‘mjótt mýrardrag’, sæ. máll. gjuta ‘votlend dæld, mýrlent engjastykki, kvarnar- eða myllustokkur’, jó. gyde ‘þröng gata, gangtröð milli gerða’, svissn. giessen ‘fallvatn, vatnsræsi, skurður’. Upphafl. merk. ‘(vatns)renna eða (vökva)ræsi’. Sjá gjóta og gjótur.


gjóta (st.)s. ‘ala afkvæmi (t.d. um hunda, ketti, tófur, mýs o.fl. dýr); skotra eða beina (að), skáskjóta: g. augum’, g. e-u að e-m ‘segja e-m e-ð’; sbr. nno. gjota ‘steypa, hrygna (um fisk), vella út, þjóta af stað’, sæ. gjuta, d. gyde ‘hella, hrygna, steypa’, fe. géotan, fhþ. giozan, nhþ. giessen, gotn. giutan ‘hella(st), renna,…’. Sk. lat. fundō ‘helli’ (n-innskeytt so. með tannhljóðsviðskeyti); gjóta af germ. *geu-t-, sbr. *geu-s- í gjósa (með öðrum rótarauka), af ie. *ǵheu- í gr. khéō ‘helli, steypi’, fi. juhóti (s.m.), gr. kheũma ‘flóð, steypa,…’, fi. hótar- ‘fórnarprestur’ (eiginl. ‘sá sem dreypir blóði fórnardýranna’). Af gjóta er leidd so. gjótla ‘smáausa, kjótla’ og gjótlast ‘skreppa ofan í holu, hnjóta’. Sjá gjótur, gautur, geytlan, got, gytja og gýta; ath. gjóa og gunda.


gjótur k. (nísl.) ‘glær, fráburður, frákast (á færi); flekakefli á stjórafæri; syfjurutl’; sbr. nno. gjot h. ‘undirstraumur (í sjó); hröð ferð’, sk. gjót og gjóta (s.þ.). Af svipuðum toga er gjótur k. (17. öld) ‘aursletta, t.d. úr hrosshófum (í reiðtúr)’.