hó fannst í 4 gagnasöfnum

Hvorugkynsnafnorð

hór Karlkynsnafnorð

upphrópun

hróp smalamanns við rekstur


Fara í orðabók

no hvk
ganga á hóið

2 há, †hó̢ kv. ‘gras sem vex eftir fyrri slátt á túni; tún sem hefur verið slegið og hirt af’; sbr. fær. hógvur, nno. (håv, hov), sæ. máll. , håv. Orðið gæti verið sk. hey (s.þ.), < *hawō, en er oftast tengt lith. šė̕kas ‘nýslegið gras’ og fi. śāka- ‘grænmeti,…’; þá < germ. *hagwō, *hah(w)ō eða *hēgwō, *hēh(w)ō.


4 hár, †hór l. ‘hávaxinn, sem nær langt upp; hljómmikill, sterkur (um hljóð),…’; sbr. fær. háur og fgotl. hāur (frnorr. (d.) rúnar. hou(h)aʀ), fe. héah, ne. high, fsax. og fhþ. hōh (nhþ. hoch, hoh-), gotn. hauhs; < germ. *hauha-. Einnig kemur fyrir víxlmynd með g, sbr. sæ. hög, nno. høg, d. høj, fær. høgur; < *hauga-, sbr. no. haugur (s.þ.). E.t.v. er (vgerm.) þjóðflokksheitið Chauci, Cauchi, sbr. fe. Héahas, af þessum sama toga, eiginl. ‘hinir háu’. Sk. lith. kaũkas ‘bólguhnúður, kúla’, kaukarà ‘haugur’, rússn. kúča ‘hrúga’. Há- er algengur forliður í mannanöfnum og samheitum, sbr. Hámundur, Hásteinn; hádegi, hárauður o.fl. Sjá haugur, hógla, hugró og - (4).


uh., h. ‘óp smala við fé, hróp; gleðióp: hó, hó’; hóa s. ‘hrópa, reka upp sérstakt hljóð til að stugga við eða reka sauðfé’. Sbr. fær. hóa (s.m.), nno. hua, hoa ‘æpa,…’, sæ. máll. hoa, d. huje ‘hrópa á búsmalann,…’, svissn. hujen ‘æpa gleðióp, reka búsmala með ópum’, hoi ‘smalaóp’. Sjá ho (1), hoj (1), (1) og hvo.


1 hór k. (17. öld) ‘ketilkrókur, krókur til að hengja potta í yfir hlóðir’. Sk. gotn. hoha ‘plógur’, fhþ. huohili ‘smáakur’, lith. šakà, fi. śá̄khā ‘trjágrein’ (gotn. hoha hefur vísast merkt frumstæðan hakaplóg). Af ie. *ḱā̆k-, *ḱank- ‘grein, tréhæll,…’. Ísl. hór gæti líka verið tvímynd af hár (1) (hór < *hō̢r < *hanhuz) sem raunar er af sama toga, sbr. fhþ. hāhala, hāhila ‘ketilkrókur’. Sjá hófur (2) og horr.


2 hór, †hórr k. ‘friðill, ástmaður’, sbr. gotn. hors ‘hórkarl’; hór h. ‘hórdómur’, sbr. fær., nno. og d. hor, fe. hōr, fhþ. huor h. (s.m.); hóra kv. ‘hórkona’, sbr. fær. og sæ. hora, nno. og d. hore, fe. hōre, fhþ. huora (s.m.) (ne. whore, nhþ. hure); hóra(st) s. ‘drýgja hór’, sbr. fær. horast, nno. hora, sæ. hora, fhþ. huorōn og gotn. horinon (s.m.). Líkl. sk. lat. cārus ‘ástfólginn’, lettn. kā̃rs ‘löngunarfullur, sólginn’, sbr. einnig gall.-lat. carisa ‘hóra’, fi. cá̄ru- ‘þægilegur, kær,…’ og ká̄ma- ‘ást, girnd, ósk’ (af ie. *kā-, *- ‘girnast’). Sjá kær.