heyr fannst í 6 gagnasöfnum

heyja Sagnorð, þátíð háði

heyra Sagnorð, þátíð heyrði

heyja 1 háði, háð hann hey(i)r sér orðaforða; þótt hún heyi/hæði baráttuna

heyja 2 heyjaði, heyjað heyja túnin

heyra heyrði, heyrt

heyja sagnorð

fallstjórn: þolfall

framkvæma, taka þátt í (orrustu, keppni)

konungar háðu stríð við fjandmenn sína

hann heyr styrjöld gegn yfirvöldum

spennandi íþróttakeppni var háð í skólanum


Fara í orðabók

heyja sagnorð

vinna að heyskap, taka hey af túni

bændur hafa heyjað vel í sumar


Fara í orðabók

heyr upphrópun

táknar hrifningu eða hvatningu

heyr heyr! hrópuðu allir viðstaddir


Fara í orðabók

heyra sagnorð

fallstjórn: þolfall

nema hljóð með eyrunum

hundar heyra mjög vel

heyrðir þú símann hringja?

ég heyrði ekki hvað hann sagði


Sjá 5 merkingar í orðabók

heyja so

heyra so
heyrðu lagsi
heyrðu manni
<málið, verkefnið> heyrir undir <hann, hana; embættið>
<þetta; slík framkoma> heyrir ekki
það heyrir ekki stunu né hósta til <hans, hennar>
Sjá 17 orðasambönd á Íslensku orðaneti

Heyja er nafnháttur tveggja ólíkra sagna með mismunandi merkingu:
1) Heyja, háði, háð. Nt. ég hey, þú heyrð, hann heyr. Vh.nt. heyi. Heyja baráttu, heyja stríð.
2) Heyja, heyjaði, heyjað. Vh.nt. heyi. Heyja úti á túni.

Lesa grein í málfarsbanka


Nafnorðið hildur er kvenkynsorð. Hann hefur marga hildi(na) háð, ekki „hann hefur margan hildinn háð“.

Lesa grein í málfarsbanka

hey h. ‘slegið gras’; sbr. fær. hoy, hoyggj, nno. høy, sæ. , d. , fe. híeg (ne. hay), fsax. houwi, hōi, nhþ. heu, fhþ. hewi, houwi, gotn. hawi; < *hauja-, *haw(w)ia-. Líkl. sk. so. höggva (s.þ.), eiginl. ‘það sem slá skal’, sbr. rússn. kovýlь ‘einsk. steppugras’. Aðrir ætla að hey < *hagwja-, sk. fi. śāka- ‘grænmeti, kryddjurt’, lith. šė̕kas ‘nýslegið gras’. Sjá (2). Af hey er leidd so. heyja ‘afla heyja’, sbr. fær. hoyggja, nno. høya, svissn. heuwen (s.m.).


heyja s. ‘framkvæma, gera’; sbr. fe. hēgan, híegan ‘framkvæma’, ffrank. hēia ‘halda dóm, dæma’. Uppruni óviss. Oftast talið sk. fsl. prě-kutiti ‘skreyta, prýða’, ksl. kutiti ‘skipuleggja, ráðgera’ og gr. skeũos ‘verkfæri, búnaður, tygi’, skeuázō ‘undirbý, stofna til, vopna,…’; heyja < *haujan. Tengsl við gr. orðin vafasöm, en hugsanlegur skyldleiki við lat. cavēre og gr. koéō, sjá hugur. Í físl. kemur fyrir orðasambandið að heyja sér orð, ɔ auka orðaforða sinn (þt. so. óviss). Hugsanlegt er að heyja í þessu sambandi sé s.o. og heyja ‘framkvæma’, merkingarmunurinn kynni að stafa frá föllnu forskeyti (ga-?); tæpast s.o. og heyja ‘afla heyja’. Sjá - og (9 og 12).


heyra s. ‘greina, skynja hljóð; bænheyra’; sbr. fær. hoyra, nno. høyra, sæ. höra, d. høre (< *hauʀian < *hauzian), fe. híeran, hȳran, ne. hear, nhþ. hören, fhþ. hōran, gotn. hausjan. Líkl. sk. lat. cavēre ‘vara sig’, gr. koéō ‘tek eftir’, fi. kaví- ‘vitur, kænn’, fsl. čuti, čujo̢ ‘finna til, skynja’. Aðrir ætla að heyra sé sk. eyra, < *h-auzjan < ie. *(a)k-aus-, *(a)k-ous-, eiginl. ‘(að hafa) skarpt (næmt) eyra’, og vitna til gr. akoúō (< *akousjō) ‘ég heyri’ í því sambandi ‒ eða að k í ie. *kousyō sé < H2 + H3, tveim barkaopshljóðum, öðru úr endingu undanfarandi orðs, hinu úr upphafi þess síðara (ɔ *H3eu̯s- ‘eyra’ (Lindeman 1987:95)). Vafasamt. Af heyra er leitt no. heyrn kv. ‘hæfileikinn til að heyra; hlust; †sögusögn’, sbr. fær. hoyrn; < *hauʀīn-, sbr. heyrinkunnur og gotn. hauseins, og heyrnd kv. og heyrsla kv. (< *hauʀislōn), sbr. d. hørsel og hørelse.