hjarna fannst í 6 gagnasöfnum

hjarn Hvorugkynsnafnorð

hjarna Sagnorð, þátíð hjarnaði

hjarni Karlkynsnafnorð

hjarn -ið hjarns hjarn|breiða

hjarna hjarnaði, hjarnað hjarna við

hjarni -nn hjarna; hjarnar hjarna|bláæð; hjarna|skál

hjarn nafnorð hvorugkyn

harðfrosin samfelld snjóbreiða


Fara í orðabók

hjarna sagnorð

hjarna við

hressast, heilsast betur


Fara í orðabók

hjarn no hvk
vera á hjarni staddur
vera á hjarni
standa á hjarni
fleygja <honum, henni> út á hjarnið
reka <hann, hana> út á hjarnið
Sjá 11 orðasambönd á Íslensku orðaneti

hjarn
[Landafræði] (1.5)
[skilgreining] millistig milli snævar og jökulíss
[enska] firn,
[danska] firn,
[þýska] Firn

stórheili kk
[Uppeldis- og sálarfræði]
samheiti hjarni
[skilgreining] meginhluti heilans í hryggdýrum og skiptist í tvö heilahvel
[enska] cerebrum

hjarn
[Veðurorð]
[enska] firn

stóri heili os
[Læknisfræði]
samheiti heili, hjarni
[skilgreining] Stærsti hluti heila, innifelur hægra og vinstra heilahvel (hjarnahvel) og botnkjarna (basal nuclei).
[latína] cerebrum,
[enska] cerebrum

hjarn h. ‘hart, harðfrosið snjólag’; sbr. nno. hjårn (s.m.). Líkl. sk. rússn. serën ‘harðfrosinn snjór’, pól. szron og lettn. sersna ‘hrím, héla’ og e.t.v. er þ. hornung ‘febrúar’ af sama toga. Uppruni ekki fullljós. Sumir ætla að hjarn (< *herna-) sé sk. lith. šir̃vas ‘grár’, šir̃mas (s.m.) og šarmà ‘hrím’, sbr. einnig fhþ. harmo ‘hreysiköttur’, sjá hermilín, og sé hjarnið kennt við litinn. Aðrir (A. Torp) telja að hjarn (< germ. *herzna-) merki í öndverðu e-ð hart og sé sk. nno. herren ‘stífur, harður,…’ af germ. *her-z-, *her-s-, ie. *ḱer-s- ‘stífur,…’, sbr. herst(u)r, sem er líklegra. E.t.v. er nno. jorr k. ‘krap, ísnálar’ (< *hjo̢rr < *herzu-) og so. jorra um byrjandi ísmyndun af þessum sama toga.


1 hjarna s. ‘hressast, lifna við, ná sér’. Efalítið sk. hjara (2) og hjarga (s.þ.) og gæti svarað til fær. hjarnast ‘verða æstur’. Sjá hjara (2).


2 hjarna ao. (nísl.) ‘hér’; s.o. og hérna (s.þ.), hefur líkl. fengið a-ið frá þarna.


hjarni, hjarn k. ‘heili; hauskúpa’; sbr. nno. hjerne k., sæ. hjärne, hjärna, d. hjerne, fhþ. hirni, mlþ. herne (nhþ. gehirn) og mholl. hersene (s.m.); < germ. *herznan-, *hers(e)na-. Af sama toga er nno. hjare (s.m.) < *hjarre < *herzan- og e.t.v. fær. kjarrgalin (< hjarr-) ‘ringlaður í höfði’. Sk. lat. cerebrum (< *ceresrom) ‘heili’, gr. kéras ‘horn’, krāníon ‘hauskúpa, hvirfill’ og fi. śírás- ‘höfuð’. Sjá hjarsi, horn, hjörtur, hreinn (1) og hrútur (1); ath. hjarl og -hjarl.