illa fannst í 6 gagnasöfnum

illa Kvenkynsnafnorð

illa Atviksorð, stigbreytt

illur Lýsingarorð

illa 1 -n illu; illur, ef. ft. illna

illa 2 hann sá illa til

illur ill; illt hann gaf henni illt auga STIGB verri, verstur

illa atviksorð/atviksliður

á ófullkominn hátt, ekki vel

hún heyrir mjög illa

verkið hefur gengið fremur illa

<mér> er illa við <hunda>

<mér> líður illa

það fór illa fyrir <henni>


Sjá 3 merkingar í orðabók

illur lýsingarorð

slæmur, vondur

hún sendi honum illt augnaráð

hafa illan bifur á <honum>

líta <hana> illu auga


Sjá 4 merkingar í orðabók

illa ao
illa settur
illa haldinn
illa staddur
láta ekki fara illa með sig
leika <hann, hana> illa
Sjá 73 orðasambönd á Íslensku orðaneti

illur lo (vondur í eðli sínu)
illur lo (reiður)

Framburðurinn íllt er eðlilegur á orðinu illt.

Lesa grein í málfarsbanka

1 illa kv. (17. öld) ‘sníkill (ormlaga smákrabbategund) í tálknum þorsks (lernaea branchialis), stykki úr þorskhjarta (sem stundum fylgdi tálknunum); skollaskyrpa; graftrarígerð, fingurmein; slæmska (vesöld) í sauðfé’. Uppruni ekki fullljós og engin bein samsvörun í grannmálunum. Líkl. leitt af lo. illur (s.þ.), en óljóst hvort sníkillinn er heitinn eftir graftrarkýlinu eða öfugt (sbr. svipaða víxlan í kveisa). Sjá illa (2), illur og ilta. (Í nno. kemur fyrir ille kv. ‘velgja, ógleði; brjóstsviði, nábítur’ og gæti hugsanlega verið af sama toga þótt merkingin sé önnur).


2 illa ao. ‘vondslega, erfiðlega, lélega,…’; sbr. fær., nno., sæ. illa, d. ilde (s.m.). Sjá illur.


illur, íllur, †illr l. ‘vondur, slæmur, reiður, erfiður, lélegur’; sbr. fær. illur, nno. og sæ. ill, gd. ild (to. í e. ill ‘veikur’). Uppruni óviss og umdeildur. E.t.v. < *elhila- sk. fír. elc ‘vondur’, lith. álkti, fsl. lakati ‘hungra’. (Óvíst er hvort finn. elkiä ‘meinfyndinn’, ilkiä ‘andstyggilegur, vondur’ eru norr. to. eða af innlendum toga). Aðrir tengja illur við fe. īdel, fhþ. ītal ‘hégómlegur, tómur, gagnslaus, …’; ill- < *iðl-. Enn aðrir gera ráð fyrir skyldleika við þ. übel, gotn. ubils ‘vondur’ (illur < *in-uƀila-) eða tengja orðið við fpers. (avest.) angra- ‘slæmur’ (illur < *inzila-). Ólíklegt. Af illur er leidd so. illa ‘ásaka, lasta,…’, sbr. nno. illa ‘hata, vera illa við,…’, gd. ilde ‘ákæra’, no. illing kv. ‘vond kjör, vonska’, illingi, illing(u)r k. ‘illmenni’ og illindi h.ft. ‘vonska, rifrildi’; af sama toga er illska kv. ‘vonska, ofsi; †tjón’, sbr. fær. ilska, nno. ilske kv., sæ. ilska, gd. ildske ‘vonska, reiði,…’, sem virðist myndað af lo. *illskr (með -isk-viðsk.). Sjá illa (1 og 2) og ilta. (Illing(u)r kemur líka fyrir sem nafngift á slæmum hesti; óvíst er um tengsl við fhþ. pn. Illing).