minna fannst í 7 gagnasöfnum

lítið Atviksorð, stigbreytt

lítill Lýsingarorð

minn Eignarfornafn

Minna Kvennafn

minna Sagnorð, þátíð minnti

minni Hvorugkynsnafnorð

lítill lítil; lítið hún leiddi lítinn dreng STIGB minni, minnstur (sjá § 12.2 í Ritreglum)

minn mín; mitt

minna minnti, minnt það minnir mig

minni 1 -ð minnis; minni innra minni; í fersku minni; til minnis; minnis|miði

minni 2 minni; minna minni aðsókn; minni spámennirnir STIGB hástig minnstur

lítið lýsingarorð

hvorugkyn af lítill

borgin hefur lítið breyst

lítið af <fólki>

<laumast burt> svo að lítið ber á


Fara í orðabók

lítill lýsingarorð

ekki mikill á hæð eða breidd

lítil börn

lítill bátur

lítið hús

bók í litlu broti


Sjá 5 merkingar í orðabók

minna sagnorð

minna <hana> á <þetta>

gera henni viðvart um þetta, láta hana muna þetta


Sjá 3 merkingar í orðabók

minni nafnorð hvorugkyn

hæfileikinn til að muna

mig rekur minni til þess að <hafa séð þessa bók>

festa sér <þessar ráðleggingar> í minni

leggja <tölurnar> á minnið

mér líður <þessi atburður> <seint> úr minni


Sjá 3 merkingar í orðabók

minni lýsingarorð

miðstigið af lítill


Fara í orðabók

lítið lo hvk
lítið ao
láta ekki svo lítið að <heilsa gestunum>
láta lítið yfir <hæfileikum sínum>
<mér> er lítið um <hann, hana>
láta lítið yfir sér
láta svo lítið að <þiggja kaffisopa>
Sjá 7 orðasambönd á Íslensku orðaneti

lítill lo (smár, sem lítið fer fyrir)
lítill lo (lágvaxinn)
lítill lo (óverulegur, smávægilegur)

minni no hvk flt
minni no hvk
minni no hvk (mikilvægt og endurtekið efnisatriði)
minni no hvk (tölvuminni)
minni lo

Minna er miðstig lýsingarorðsins lítill í hvorugkyni eintölu. Minna getur beygst í þágufalli eintölu (minnu) þegar orðið stendur sjálfstætt. Hann fleygir minnu nú en áður. Eða: hann fleygir minna nú en áður. Hins vegar er það ávallt óbeygt þegar það stendur með nafnorði: hann fleygir minna drasli nú en áður.

Lesa grein í málfarsbanka


Sagt er þeir sem minna mega sín.

Lesa grein í málfarsbanka


Rétt er að segja stór (mikill, lítill, ákveðinn o.s.frv.) hluti af einhverju en ekki „stór hlutur af einhverju“.

Lesa grein í málfarsbanka


Orðasamböndin flytja minni kvenna og flytja minni karla merkja: tala konum til heiðurs og tala körlum til heiðurs.

Lesa grein í málfarsbanka


Allajafna er lítið talið til lýsingarorða, þ.e. hvorugkyn eintölu af lítill. Orðið lítið getur þó líka verið atviksorð og því engu síðri kostur en atviksorðið lítt í eftirfarandi setningum: hann er lítið gefinn fyrir skemmtanir, þær eru lítið sigldar, þeir kunna lítið til verka.

Lesa grein í málfarsbanka


Sögnin minna getur verið ópersónuleg og stendur þá með henni frumlag í þolfalli. Hana minnir að hún hafi séð hann áður. Sögnin getur líka verið persónuleg. Þú minnir mig á föður þinn. Hann minnti hana á viðtalstímann.

Lesa grein í málfarsbanka


Til áherslu miðstigs lýsingar- og atviksorða er hægt að velja milli þess að nota mikið eða miklu. Sömuleiðis er val á milli orðanna lítið og litlu. Hann er miklu skemmtilegri en hún. Þú gerir þetta mikið betur en ég. Þau eru litlu betri en annað fólk. Hann fór lítið skemmra áleiðis í dag en í gær.

Lesa grein í málfarsbanka


Bæði er til nafnorðið minni og mynni.
1) Nafnorðið minni merkir m.a.: hæfileikinn að muna. Hann er með gott minni.
2) Nafnorðið mynni (komið af orðinu munnur) merkir: ós eða op og má finna í orðum á borð við ármynni, dalsmynni og fjarðarmynni.

Lesa grein í málfarsbanka


Orðasambandið helmingi meira/stærra eða hálfu meira/stærra merkir jafnan ‘tvöfalt meira/stærra (100%)’.

Samkvæmt málvenju er ýmist miðað við hærri töluna (‘tvöfalt; 100%’), t.d.:

Nói á 1000 krónur en Gunnar á helmingi meira (‘2000 kr’.),

eða lægri töluna (‘50%’), t.d.:

Hann á 200 krónur, helmingi minna en ég (sem á 400 kr.),

sbr. einnig:

Jón á 200 krónur er Páll á helmingi meira (‘400 krónur’);
Jón á 200 krónur en Páll á helmingi minna (‘100 krónur’);
Frændi minn á milljón en ég á helmingi meira (tvær millur).

Merking eða skilningur ræðst vitaskuld af viðmiðun. Sumir draga reyndar í efa að þetta standist rökhyggju eða prósentureikning (telja þá að með helmingi sé átt við 50%) en hér sem oftar er það málvenja sem ræður og hún er ótvíræð, t.d.:

eykst að helmingi (eður tvöfaldist) sekt við þá er fyrir vansa verða (Alþ V, 508 (1637)).

Í lausavísu Steins Herdísarsonar (Hkr III, 148) er nákvæmlega kveðið á um liðsfjölda en þar segir efnislega að Haraldur harðráði hafi haft hálft annað hundrað (120 + 60 = 180) en Sveinn Úlfsson Danakonungur þrjú hundruð (360), þ.e. ‘hálfu/tvöfalt meira’. Og í Reykdæla sögu segir frá því að Víga-Glúmur safnaði sex tugum manna til að sækja eftir Víga-Skútu:

sækja að með hálfu fleira lið [þ.e. 60 gegn 30] (ÍF X, 235).

Fjölmörg önnur svipuð dæmi virðast staðfesta þennan skilning, t.d.:

gjalda öllu í móti hálfu meira illt en til sé gert (Sv 103);
þá var þeim nú hálfu meira kapp á því að vera sem first [‘lengst frá’] Væringjum (Hkr III, 81; Fris 199);
Þó að þér gerið hálfu meira að héðan af en hér til (s13 (Barl 53));
En ef maður særir mann eða ber eða skemmir fullréttisverkum í heimili sjálfs hans, þá eykst að helmingi réttur þeirra er fyrir sársaukum og skemmdum verða; svo eru þeir og hálfu meira sekir við konung (Jsb 58).

Jón G. Friðjónsson, 2015

Lesa grein í málfarsbanka

minni
[Eðlisfræði]
samheiti geymsla
[enska] memory

minni
[Hugbúnaðarþýðingar]
[enska] memory

minna
[Hugbúnaðarþýðingar]
[enska] less

minni
[Iðjuþjálfun]
[skilgreining] Það að geyma vitneskju í huga sér í skamman eða langan tíma.
[enska] memory

minni
[Læknisfræði]
[skilgreining] Hugarferlið sem felst í því að rifja upp og setja fram það sem lært er og geymt.
[enska] memory

minni
[Læknisfræði]
[skilgreining] Sá hæfileiki hugans að kalla fram hugmyndir og tilfinningar.
[enska] memory

minni
[Læknisfræði]
samheiti auka-, smærri
[latína] minor

smár
[Læknisfræði]
samheiti lítill
[latína] parvus

minni hk
[Tölvuorð]
[skilgreining] Allt vistfengjanlegt geymslurými í miðverki og annað inniminni þar sem skipanir eru inntar.
[skýring] Í reiknivélum, örtölvum og sumum miðlungstölvum er frekar talað um minni en aðalminni.
[enska] memory

minni hk
[Uppeldis- og sálarfræði]
[enska] memory

geymsla kv
[Upplýsingafræði]
samheiti birgðarými, minni
[sænska] magasinering,
[enska] storage,
[norskt bókmál] magasinering,
[þýska] Speichern,
[danska] magasinering

minni hk
[Upplýsingafræði]
samheiti tölvuminni
[sænska] minne,
[enska] memory,
[norskt bókmál] minne,
[þýska] Speicher,
[danska] hukommelse

lítill l. ‘smár, smávaxinn, óverulegur,…’; sbr. fær. lítil, nno. og sæ. liten, d. liden, mholl. litel, ffrísn. lîtik, gotn. leitils. Frekari ættfærsla óviss, en hugsanl. rótskylt linur, lísing, (1), fe. lǣs, lǣst ao. ‘minna, minnst’ (ne. less, least), gr. liarós ‘linur, mildur’, af ie. *(e)lei-. Í vgerm. tíðkaðist (í s.m.) áþekk orðmynd, en með öðru stofnsérhljóði, sbr. fe. lȳtel, fsax. luttil, fhþ. luzzil, sem e.t.v. er skyld eða hefur tengst lúta (2) og lo. lotinn. Sjá lítt.


minn efn. ‘sem tilheyrir mér’; sbr. fær. mín, nno., sæ. og d. min, fe., fsax. og fhþ. mīn (ne. mine, my, nhþ. mein), gotn. meins; < germ. *mīna-z < ie. *mei-no-s, leitt af stf.mynd (1.pfn.et.) *mei- með n-viðsk.; sbr. lat. meus < *me-i̯o-s, rússn. moj < *mo-i̯o-s. Sjá mig, mér og mín.


minna s. ‘rifja upp, láta muna; (óp.) ráma í, muna (óljóst)’; minnast s. ‘rifja upp e-ð liðið, muna eftir, drepa á,…’. Sbr. fær. og nno. minna og minnast, sæ. minna, minnas, d. minde, mindes. So. er nafnleidd af minni (1) (s.þ.) (< *menþian).


1 minni h. ‘hæfileikinn til að muna; minning; minnisfull, skál; minjagripur’; sbr. fær. minni, nno., sæ. minne, d. minde, gotn. gaminþi (< *ga-menþia-); sbr. ennfremur gotn. gamunds og fe. ge-mynd ‘minning’ (hljsk.) og mlþ. minne ‘ást, vinátta’ og lat. mens (ef. mentis) ‘hugur’, lith. at-mintìs ‘minning’. Sjá minnast, minjar, muna (1), mynd. (Af ie. rót *men- ‘hugsa’).


2 minni h. (fno.) ‘samþykki’; sbr. nno. minne (s.m.), fsæ. minni ‘góðvilji’. Líkl. að nokkru to. úr mlþ. minne ‘ást, vinátta, vinsamlegt samkomulag’. Sjá minni (1) og minnileg(u)r (2).


3 minni mst. af lo. lítill; sbr. fær. minni, nno., d. og sæ. mindre < *minniʀē, fsax. og fhþ. minniro, gotn. minniza; sbr. ennfremur lat. minor, fsl. mĭnijĭ ‘minni’, fi. miná̄ti ‘minnka’; -nn- í minni e.t.v. < -nu̯-, sbr. lat. minuō, gr. minýthō ‘minnka’, af ie. rót *mei-, sbr. gr. meíōn ‘lélegri’ og ísl. mjór. Sjá minnka, minnstur, minn(u)r, miður (2) og mínus.