velst fannst í 6 gagnasöfnum

velja Sagnorð, þátíð valdi

velta Sagnorð, þátíð velti

velja valdi, valið

velja sagnorð

fallstjórn: (þágufall +) þolfall

benda á (e-ð/e-n) ákveðið af nokkrum möguleikum

hún valdi hlýjustu fötin úr skápnum

tímaritið hefur valið 10 bestu uppskriftirnar

hann valdi símanúmerið hjá versluninni

ég hjálpaði honum að velja góðar bækur

þau þurfa að velja kettinum nafn

velja sér <sæti>

velja á milli <þessa tvenns>

velja um <tvo kosti>


Sjá 2 merkingar í orðabók

velja
[Hugbúnaðarþýðingar]
[enska] select

velja
[Hugbúnaðarþýðingar]
[enska] choose

velja
[Hugbúnaðarþýðingar]
[enska] pick

velja
[Sjómennsku- og vélfræðiorð]
[enska] select

velja so
[Tölvuorðasafnið] (í gluggaumhverfi)
[enska] select

velja s. ‘kjósa, taka sér (að eigin vild),…’; sbr. fær. og nno. velja, sæ. välja, d. vælge, fhþ. wellen, fsax. wellan, nhþ. wählen, gotn. waljan; < germ. *waljan, sbr. fi. vr̥ṇá̄ti ‘velur sér’. Sjá val (1 og 2), vel og völ, einnig vil (1), vild, vildur, vilja og vilji (hljsk.). Af velja s. er leitt no. valning kv. ‘kosning’, sbr. telja: talning.


velst (17. öld, G.A.) í orðasamb. það er velst ‘það er undir því komið, ræðst af því’; einnig það er valdast (s.m.); sbr. fær. tað veldst um ‘það ræðst af (því)’, vinir og vinir valdast ‘vinir eru ekki allir jafn góðir’, nno. det velst, d’æ våst ‘það er óvíst’, ɔ ræðst af e-u, jó. volde sig ‘vera óvíst; henda, gerast’. Orðmyndirnar sýnast ættaðar frá mm. so. valda, en ísl. orðin hafa ummyndast og verið gerð að hst. lo.


1 velta kv. ‘hliðarsveifla, veltingur; seigja í torfi, gott torf; umsetning; umsvif; umsnúinn jarðvegur’; ft. veltur ‘vöflur, vafningar’. Sbr. fær. velta kv. ‘jarðarblettur sem bylt hefur verið við’, nno. velte kv. ‘umsnúningur, plógrák, jarðvegsröst, valti,…’, sæ. máll. välta kv. ‘valta’, borgh. välta kv. ‘ös’; < *waltiōn. Sjá velta (2 og 3), valti, valtur og völt.


2 velta (st.)s. ‘ruggast, vagga, fara um koll; snúast, skoppa; byltast fram,…’; sbr. nno. velta (st.)s. (s.m.), fsæ. vælta (nsæ. välta og nd. vælte hafa fengið v.beyg. og velta (2) og (3) blandast þar saman); velta < germ. *weltan, sbr. fe. wealtan og fhþ. walzan (tvf.s.) < *waltan; germ. *wel-t- sk. fsl. valiti ‘velta’, lith. vélti ‘þæfa’ og fi. válati ‘snýr sér’; t-ið (ie. d) í germ. so. líkl. upphafl. nt.-viðskeyti. Sjá valtur og velta (1 og 3), völur, -völvi, velgja (1), volka (*u̯el-, *u̯el-k-, *u̯el-g-).


3 velta (v.)s. ‘sveifla, rugga, setja um koll, láta skoppa; plægja; umsetja’; v. fyrir sér ‘íhuga,…’; sbr. fær. velta ‘stinga upp landsvæði’, nno. velta ‘snúa um, fella um koll,…’, sæ. välta, d. vælte, fhþ. welzen (nhþ. wälzen), gotn. waltjan; velta < *waltian ors. af velta (2); s.þ. og valtur, velta (1) og völt.